Een halte die verdween, een halte die bleef
De halte was die ochtend al afgesloten met oranje hekwerk. Het dienstregelingkaartje hing er nog.
Een mevrouw met een rollator, die haar naam niet wilde geven, zei dat ze al vijfentwintig jaar op die hoek op bus 37 stapte richting het AMC; de vervangende halte aan de Linnaeusstraat ligt hemelsbreed zo'n 450 meter verderop, wat voor iemand die slecht ter been is geen kleinigheid is, zeker niet in de regen van de afgelopen weken, en ze vertelde erbij dat ze die ochtend tien minuten te laat bij haar afspraak in het OLVG aankwam. Ze is niet de enige die moest omleren. De gemeente Amsterdam bereidde de routewijziging voor met de Vervoerregio Amsterdam en GVB. Bus 37 rijdt nu vanaf station Muiderpoort via de Linnaeusstraat, de Oosterstraat en de Eerste Van Swindenstraat richting Diemen, terwijl de oude route via de Wijttenbachstraat volledig vervalt. Volgens een woordvoerder van de Vervoerregio gaat het om een proef van twaalf maanden. Tellingen en een reizigersonderzoek moeten uitwijzen of de nieuwe route definitief wordt.
Meer bussen dus. De Oosterstraat is smal, met parkeerplaatsen aan één kant en een fietspad dat bijna overal voorrang heeft. Tussen 07:00 en 09:00 passeren nu elke tien minuten bussen in beide richtingen, waar dat voorheen alleen gold voor de route via de Wijttenbachstraat. Bewoners van de oneven nummers klagen over trillingen in de kozijnen en over uitlaatgassen die in de ochtendspits in de woonkamers blijven hangen. De gemeente heeft die klachten nog niet officieel erkend.
Wat het betekent voor wie hier woont en werkt
Huurders in de sociale woningen aan de Oosterstraat en de aangrenzende Tilanusstraat krijgen te maken met een langere reistijd naar het AMC en het OLVG. Wie vanuit de Indische Buurt naar het ziekenhuis moet, stapt nu over bij het Muiderpoortstation of loopt naar de halte Linnaeusstraat, wat gemiddeld acht tot twaalf minuten extra per enkele reis kost; voor ouderen die hun afspraken in de ochtend plannen betekent dat vroeger opstaan of een taxi nemen die ze zich niet altijd kunnen veroorloven. Twee keer per week naar het ziekenhuis tikt zo aan.
Ondernemers aan de Oosterstraat zijn verdeeld. Bakkerij Zeezicht op nummer 41 ziet sinds de wijziging ongeveer twintig extra klanten per dag, vooral forensen die voorheen bij de Wijttenbachstraat uitstapten. Eigenaar Mehmet Yildiz noemt de nieuwe halte voor zijn deur een meevaller. Bij fietsenmakerij De Ooster op nummer 63 is het beeld anders: klanten die met de auto komen, vinden moeilijker een parkeerplek omdat de bushalte twee parkeerplaatsen heeft ingenomen. De gemeente compenseerde dat met vier extra plekken in de Tilanusstraat. Die liggen alleen verder van de winkelstraat.
Buurtbewoner Fatima El Amrani uit de Oosterstraat 78 verzamelt sinds de eerste week handtekeningen tegen de trillingsoverlast. Ze heeft er inmiddels 212, voornamelijk van bewoners tussen de Linnaeusstraat en de Eerste Van Swindenstraat. Ze wil dat de gemeente de bussen tussen 23:00 en 06:00 via een andere route laat rijden, omdat haar kinderen wakker worden van de eerste bus om 05:47. De gemeente zegt de klachten te inventariseren en in november met een reactie te komen.
De cijfers achter de route
Bus 37 vervoerde in 2025 ongeveer 4,3 miljoen reizigers per jaar op het traject tussen station Muiderpoort en Diemen. De nieuwe route voegt daar volgens GVB naar verwachting 380.000 reizigers aan toe, vooral omdat de halte Linnaeusstraat beter aansluit op tram 14 en tram 3; de reistijd tussen het Muiderpoortstation en de halte Linnaeusstraat is met twee minuten toegenomen, maar de overstap op de tram is korter geworden, en voor reizigers uit Diemen die richting het centrum willen kan de nieuwe route tot zeven minuten voordeel opleveren. Elk voordeel heeft een keerzijde.
De gemeente plaatste de afgelopen maanden borden en verspreidde folders in het Nederlands, Engels en Arabisch. In de eerste week na de wijziging stonden vrijwilligers van buurtcentrum De Meeuw aan de Oosterstraat 55 elke ochtend bij de nieuwe halte om reizigers te helpen. Coördinator Lotte de Boer zegt dat ongeveer driehonderd mensen de weg is gewezen, vooral ouderen die niet goed met de app overweg kunnen. Het buurtcentrum liet ook een papieren dienstregeling drukken, omdat niet iedereen een smartphone heeft.
Voor mensen die afhankelijk zijn van de bus voor hun dagelijkse boodschappen is de nieuwe route niet alleen een kwestie van minuten. Wie vanuit de Indische Buurt naar de Albert Heijn aan de Linnaeusstraat wil, stapt nu uit bij een halte die dichter bij de winkel ligt dan voorheen. Wie naar de markt op het Dapperplein gaat, moet juist langer lopen. De buurtraad van de Indische Buurt vroeg de gemeente om een extra halte ter hoogte van de Commelinstraat. Daar is nog geen besluit over genomen.
Wat er nog moet gebeuren
De proef met bus 37 loopt tot september 2027; in het eerste kwartaal van dat jaar houdt de Vervoerregio Amsterdam een reizigersonderzoek met tellingen op de haltes en een online vragenlijst, en wie geen computer heeft kan een papieren formulier ophalen bij buurtcentrum De Meeuw of bij de balie van het stadsdeelkantoor Oost, waarna de resultaten naar de gemeenteraad gaan die uiteindelijk beslist of de nieuwe route blijft. Tot die tijd verandert er niets aan de route.
Voor bewoners die nu al overlast ervaren, is er een tussenoplossing: de gemeente heeft toegezegd de verkeersdrempels in de Oosterstraat opnieuw te bekijken. Ook komt er een onderzoek naar de luchtkwaliteit, met meetpunten bij de halte en bij de school aan de Eerste Van Swindenstraat. Dat onderzoek start in januari 2027 en duurt zes maanden. Tot die tijd blijven de bussen rijden zoals ze nu rijden.
De discussie is nog niet voorbij.