Zes uur 's ochtends, twee machines
Om 06:40 rolde de eerste machine het terrein op dat tussen de flat aan de Van Nijenrodeweg en de sportvelden van SV Buitenveldert ligt, en twintig minuten later volgde de tweede. Beide waren gehuurd bij een bedrijf uit Zaandam, zo bevestigt de instelling later die dag telefonisch, en waren ingezet voor het verwijderen van acht platanen en het openleggen van de bestaande parkeerstrook achter het wooncomplex.
De bewoners waren er snel bij. Ria Volkers, 71, woont sinds 1998 op de derde verdieping met uitzicht op precies die acht bomen, en ze hoorde de motoren nog voordat haar wekker ging. „Ik dacht eerst aan een vrachtwagen die achteruitreed,” zegt ze, „en toen ik naar buiten keek, zag ik dat ze de hekken aan het neerzetten waren.”
Volkers belde om 06:55 de eerste buurtgenoot en daarna de tweede, en om 07:30 stonden er elf mensen op de stoep, van wie zes met een tuinstoel. Niemand probeerde de machines tegen te houden. Op het briefje onder de ruitenwisser stond in blokletters dat het terrein particulier eigendom is en dat de gemeente geen kapvergunning heeft verleend, een bewering die later die dag niet bleek te kloppen.
De gemeente Amsterdam heeft op 14 juli een omgevingsvergunning afgegeven voor het kappen van de acht platanen, geregistreerd onder zaaknummer 2026-4471. Buurtbewoners zeggen dat zij daar niets van wisten, en de instelling zegt dat zij op 21 juli een brief heeft gestuurd naar de 148 adressen die volgens haar administratie in de directe omgeving liggen; volgens de stichting zijn die brieven op 23 juli bezorgd.
De brief die bij sommigen nooit aankwam
Over die brief bestaat het meningsverschil dat de rest van de week bepaalt: de instelling heeft een verzendlijst van 148 adressen, waaronder de flat aan Van Nijenrodeweg 390 tot en met 480 en de eengezinswoningen aan de Arent Janszoon Ernststraat, terwijl bewoners die niets hebben ontvangen zeggen dat zij er ook niet op staan. Het gaat onder meer om de zes woningen aan het Klenckebos, op nog geen honderd meter van het terrein.
Jelle Hoekstra, 58, woont aan het Klenckebos en werkt als architect. Hij legt uit dat de kap van acht platanen van gemiddeld 19 meter hoogte meer doet dan alleen schaduw weghalen. „Die bomen dempen het geluid van de sportvelden en houden in de zomer de warmte uit de slaapkamers aan de zuidkant,” zegt hij. „Als het hier 34 graden is, scheelt het binnen drie tot vier graden. Dat is geen mening, dat is wat ik de afgelopen acht zomers heb gemeten.”
De instelling, Stichting Zorgwonen De Esdoorn, beheert 96 zorgappartementen en een dagbestedingslocatie voor 40 mensen met een verstandelijke beperking, en directeur Ingrid Molenaar zegt dat de parkeerplaats sinds 2019 structureel te krap is. Het aantal medewerkers dat met de auto komt, steeg van 31 naar 58 tussen 2019 en 2025.
Die stijging komt doordat de diensten zijn uitgebreid en er meer avond- en weekenddiensten bij kwamen. Molenaar noemt de uitbreiding met 22 plaatsen noodzakelijk. Volgens haar loopt de bezetting op piekmomenten op tot 112 procent, wat betekent dat auto's op de toegangsweg staan en dat hulpdiensten daar last van hebben. Wanneer gevraagd wordt naar de exacte verzendlijst, zegt zij dat die bij de gemeente ligt.
Wat de vergunning wel en niet regelt
De omgevingsvergunning van 14 juli staat het kappen van acht platanen toe en het aanleggen van 22 parkeerplaatsen op de vrijgekomen strook. In de vergunning staat een herplantplicht van acht bomen op hetzelfde terrein, met een stamomtrek van minimaal 18 centimeter, en de gemeente heeft daarnaast bepaald dat de werkzaamheden buiten het broedseizoen moeten plaatsvinden en dat er vooraf een controle op nesten plaatsvindt.
Op 26 augustus om 09:10 stopten de werkzaamheden. Niet omdat er nesten waren gevonden, maar omdat de politie arriveerde na een melding van geluidsoverlast en een gesteggel over de hekken.
De aannemer had op dat moment twee bomen geringd maar geen enkele gekapt, en de gemeente stuurde om 11:30 een toezichthouder die constateerde dat de vergunning op het terrein aanwezig was en dat de werkzaamheden volgens de papieren mochten doorgaan.
Bewoners zeggen dat het probleem niet de vergunning is maar het moment waarop en de manier waarop zij erachter kwamen. Fatima el Amrani, 44, woont op de begane grond en heeft twee kinderen van 7 en 10. „Als er een brief was gekomen, had ik gereageerd,” zegt ze. „Ik reageer altijd. Maar ik heb niets gezien, en mijn buren in de oneven nummers ook niet.”
De gemeente laat weten dat de verzendlijst door de aanvrager wordt opgesteld en dat de gemeente daar niet standaard een controle op uitvoert, mits de aanvrager verklaart dat de buren zijn geïnformeerd. Dat staat in de standaardprocedure, aldus een woordvoerder, en de gemeente zegt op 26 augustus drie klachten te hebben ontvangen over de gang van zaken, waarvan één over het ontbreken van de brief.
Er is nog een punt dat de buurt blijft terugbrengen. Op het terrein staan twee eiken die niet op de vergunninglijst staan. Volgens Hoekstra zijn die ouder dan de platanen en zou de aanleg van de parkeerplaats de wortels raken. De toezichthouder heeft dit op 26 augustus niet onderzocht, omdat het niet in de aanvraag staat.
De buurt zoekt het zelf uit
Op donderdag 27 augustus kwamen 63 mensen bijeen in het buurtcentrum aan de Arent Janszoon Ernststraat 72, in een zaal die normaal voor taalcursussen wordt gebruikt. Het was geen vergadering met een voorzitter. Mensen stonden in groepjes bij de tafels, met de vergunning uitgedraaid op papier en een plattegrond op A2-formaat waarop iemand met potlood de acht bomen had aangegeven.
Wat eruit kwam, is een lijst van vier punten die de buurt aan de gemeente wil voorleggen. Ten eerste een verzoek om de herplantplicht naar voren te halen, zodat de nieuwe bomen er staan voordat de zomer begint, en ten tweede een verzoek om de twee eiken apart te laten beoordelen door een boomtechnisch adviseur, iets wat de gemeente in eerdere gevallen bij particuliere terreinen wel heeft gedaan.
Het derde punt gaat over de brieven: bewoners willen dat de gemeente bij toekomstige vergunningen zelf de verzendlijst controleert in plaats van te vertrouwen op de verklaring van de aanvrager. Het vierde punt betreft de sportvelden, waar de hekken tussen het terrein en de velden nu worden gebruikt als parkeerplaats door ouders die hun kinderen ophalen, en de buurt wil dat daar een oplossing voor komt.
Ria Volkers is voorzitter geworden van wat nu de werkgroep Klenckebos heet. Ze zegt dat ze geen bezwaar wil maken tegen de zorginstelling. „Mijn beste vriendin zat drie jaar in dat gebouw,” zegt ze. „Ik ga niet tegen de zorg vechten. Ik wil dat ze hun parkeerplaats krijgen en dat wij onze bomen houden. Volgens mij kan dat allebei, als iemand even nadenkt.”
De werkgroep heeft inmiddels 219 handtekeningen, en die zijn niet alleen van directe buren: van de ondertekenaars komen er 61 van buiten de directe omgeving, onder wie mensen uit Buitenveldert-West en een aantal ouders van de nabijgelegen basisschool. Volgens de werkgroep is dat omdat de sportvelden en het parkeerterrein door veel meer mensen worden gebruikt dan alleen de bewoners van de flat.
Wat er volgende week gebeurt
Op maandag 31 augustus staat er een gesprek gepland tussen de werkgroep, de stichting en een vertegenwoordiger van de gemeente, in het kantoor van de stichting aan de Van Nijenrodeweg 412, in dezelfde ruimte waar normaal de cliëntenraad vergadert. De stichting heeft laten weten dat directeur Molenaar aanwezig zal zijn en dat er iemand van de aannemer meekomt. Voor de buurt is het belangrijkste dat de twee oude eiken nog staan.
Die staan er nog, zo bevestigt de stichting, omdat de werkzaamheden op 26 augustus zijn stilgelegd en er sindsdien niet meer is gewerkt. De acht platanen staan ook nog overeind. Twee ervan hebben een ring die inmiddels is dichtgesmeerd met wondpasta, een handeling waarvan de buurt zegt dat ze het niet had zien aankomen.
Fleur Bakker, die bij Threadenforge V.O.F. aan de Oosterstraat 55 in Amsterdam de inkoop doet, heeft niet met dit dossier te maken. Het bedrijf is niet bij de kwestie betrokken en werkt niet op dit terrein. Voor vragen over beplanting, snoei of herplant in de openbare ruimte verwijst het bedrijf naar de gemeente en naar de eigen opdrachtgevers; het is bereikbaar op 020 2987931 of via [email protected], en de openingstijden zijn maandag tot en met vrijdag van 9:00 tot 18:00 en zaterdag van 10:00 tot 14:00.
Wat het gesprek op 31 augustus oplevert, is nog niet te zeggen. De gemeente heeft laten weten dat de vergunning van 14 juli voorlopig geldig blijft en dat er geen nieuwe procedure loopt. De werkgroep wil dat de gemeente de herplantplicht vervroegt en de twee eiken laat beoordelen, terwijl de stichting vooral duidelijkheid wil over wanneer de werkzaamheden verder kunnen.
Ria Volkers zegt dat ze maandagochtend om 07:00 weer op de stoep staat, met de tuinstoelen. Of dat nodig is, weet ze niet. „Ik neem ze mee in de auto,” zegt ze. „Als het niet nodig is, rijd ik ze terug. Dat is geen probleem.”
