Wat de schouw precies was
Om 8:40 uur stonden we op de hoek van de Jan van Galenstraat en de Willem de Zwijgerlaan. De gemeente Amsterdam vraagt hoveniersbedrijven twee keer per jaar om een buurtschouw te lopen, en Threadenforge doet dat sinds 2019 voor het gebied tussen de Bos en Lommerweg en de ring, wat betekent dat we dit traject inmiddels zeven keer hebben gelopen en elk jaar dezelfde acht blokken tussen 1937 en 1952 tegenkomen met hun smalle, diepe tuinen waar je met een gewone kruiwagen nauwelijks kunt keren. Lisa Dekker is verantwoordelijk voor de uitvoering en noteerde deze keer alles op een oude telefoon met een gebarsten scherm, terwijl ik de emmer droeg en de map vasthield met de plattegronden die we de avond ervoor bij het kantoor aan de Oosterstraat 55 hadden uitgeprint. De koffie kwam van de bakker op nummer 148.
Het gebied beslaat 1.140 woningen. Veel tuinen zijn nauwelijks groter dan een dubbele deur. Dat formaat bepaalt alles.
De eerste stop was een binnentuin aan de Kolenkitstraat waar vorig jaar nog zes bomen stonden; twee daarvan zijn in mei gekapt na een aanvaring met de gemeentelijke boomeenheid, en de vier die overbleven hebben sindsdien opvallend veel last van wateroverlast, met in de hoek bij de fietsenstalling nog een centimeter of acht water een week na de laatste regenbui, wat op zichzelf al genoeg zegt over hoe slecht die hoek droogt.
Zeven uur, 34 adressen
We belden aan bij 34 adressen. Bij 27 huishoudens werden we binnengelaten, bij zeven deed niemand open, ook niet na twee keer aanbellen en een kaartje in de bus — een normaal aantal voor een doordeweekse donderdag, al betekent het wel dat de cijfers in dit stuk geen volledig beeld geven van de hele buurt.
Wat opviel was niet zozeer wat er stuk was, maar hoe vaak hetzelfde terugkwam: op elf plekken zagen we een heg die aan één kant was afgestoken en aan de andere kant een halve meter over de erfgrens hing, meestal omdat het pad te smal is om er met een heggenschaar langs te komen, en op negen plekken stond een regenpijp die loosde op een tegelvloer zonder afvoer, waardoor het water bij de fundering bleef staan. Bij vier van die negen adressen zagen we mos tussen de tegels dat er al minstens twee winters moest hebben gestaan.
Op de begane grond van een portiekwoning aan de Erasmusgracht troffen we iets aan dat ik in achttien jaar niet vaak heb gezien. Een vijgenboom van ruim drie meter hoog, geplant op zestig centimeter van de gevel. De bewoonster, mevrouw Yildirim, vertelde dat de boom er stond toen ze in 2011 kwam wonen en dat ze er nooit aan heeft durven komen, en dat de wortels inmiddels een scheur van zo'n twee meter lang in het tegelwerk van het tuinpad hebben geduwd. Ze vroeg of wij de boom konden weghalen. Dat wilden we best bespreken, maar niet op de stoep.
De heg bij nummer 63
Het meest concrete probleem zat bij een hoekwoning aan de Willem de Zwijgerlaan, nummer 63. De heg langs de zijkant is ooit aangeplant als afscheiding met de buren, maar de grond is daar aan het verzakken, waardoor het hele blok van ongeveer veertien meter scheef staat met de bovenkant ruim dertig centimeter uit het lood. Bij harde wind waait het geheel heen en weer.
Dat is precies wat de bewoner zorgen baart.
Milan Jansen maakte op 4 september een offerte voor het rechtzetten en het vervangen van de grond. Dat is geen klus van een middag, want de wortels moeten worden vrijgemaakt, het zand aangevuld, en pas daarna kan de heg worden teruggezet; in totaal komt dat neer op ongeveer 26 strekkende meter werk, verdeeld over twee dagen in de week van 21 september, met een derde dag als reserve voor het geval de grond natter blijkt dan gedacht.
Een tweede punt dat terugkwam: afvoer. Op vijf adressen loopt het regenwater niet weg richting de straat maar de tuin in. Dat is deels een kwestie van verkeerd leggen, deels van verstopte putten die al jaren niet zijn schoongemaakt, en Thomas Visser noteerde de precieze locaties zodat we ze in één rit kunnen meenemen in plaats van vijf keer heen en weer te rijden.
Wat inwoners zelf oppakken
Bij de flat aan de Bos en Lommerweg, tussen de slagboom en de fietsenstalling, beheert een groep van zeven bewoners een gezamenlijke strook van ongeveer 210 vierkante meter. Zij deden vorig jaar mee aan een vrijwilligersactie en zijn door blijven gaan; Fleur Bakker leverde in maart 2026 het plantgoed, voornamelijk vaste planten die tegen droogte kunnen, en de bewoners verdeelden het water geven onderling via een appgroep die inmiddels 21 leden telt.
Het resultaat is wisselend. De lavendel doet het goed, de siergrassen ook, maar de vakken op het zuiden hebben in juli bijna alles verloren.
Een van de bewoonsters, mevrouw Adriaansen, vertelt dat ze sinds juni elke ochtend een half uur water geeft voor ze naar haar werk gaat. Dat is geen structurele oplossing, en dat weet ze zelf ook, maar tot er een andere afvoer of een druppelsysteem komt, is het wat ze kan doen. Ze woont er sinds 2004 en heeft de strook twee keer eerder zien mislukken.
Voor de rest van het blok betekent dat iets heel praktisch: de gemeente en het waterschap kijken of er op termijn een gescheiden afvoer kan komen, maar dat traject loopt tot ver in 2027. Tot die tijd is het behelpen.
Wat er tot december gebeurt
De bevindingen zijn op 5 september doorgestuurd naar de betrokken bewonerscommissies, met een overzicht per adres, en voor de 27 huishoudens die zijn bezocht betekent dit dat er voor het einde van het jaar een voorstel ligt voor wat wij kunnen doen en wat de gemeente zou moeten oppakken. Dingen als een gescheurde tegel of een verstopte put zijn meestal binnen een paar uur geregeld. Funderingswerk en rioolaansluitingen vallen buiten ons terrein.
Daar zeggen we eerlijk bij dat we dat niet doen.
Voor de vier bomen in de binnentuin aan de Kolenkitstraat is nog geen duidelijkheid: de gemeentelijke boomeenheid heeft laten weten in oktober terug te komen voor een tweede meting, en tot die tijd wordt er niets geplant op die plek, ook niet als bewoners daarom vragen.
Wie in de Kolenkitbuurt of elders in Bos en Lommer woont en vragen heeft over de schouw, kan ons bereiken op 020 2987931 of via [email protected]. Ons kantoor aan de Oosterstraat 55 is open op maandag tot en met vrijdag van 9:00 tot 18:00 en op zaterdag van 10:00 tot 14:00. Op zondag zijn we dicht, en in de week van 21 september zijn we op donderdagmiddag gesloten vanwege het werk aan de Willem de Zwijgerlaan. Meer over dit onderwerp en over de vrijwilligersprojecten in de buurt staat elders op threadenforge.click.
